fbpx

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Hội chứng "Cuồng Radium"

Một thế kỷ trước đây, những chiếc đồng hồ phát sáng trong bóng tối là hình ảnh thực sự hấp dẫn. Những chiếc kim và số trên mặt đồng hồ được phủ một loại sơn đặc biệt, phát sáng mà không cần phải nạp năng lượng mặt trời. Điều đó giống như phép thuật vậy.

Năm 1916, một trong những nhà máy đầu tiên sản xuất đồng hồ phát sáng đã đi vào hoạt động tại bang New Jersey (Mỹ). Nhà máy tuyển dụng khoảng 70 phụ nữ, những người đầu tiên trong số hàng nghìn nữ nhân công tại nhiều nhà máy như vậy trên khắp nước Mỹ. Đó là một công việc nhẹ nhàng, lương cao.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Để quét sơn lên những chiếc kim đồng hồ nhỏ xíu, các cô gái được hướng dẫn vê lọn chổi sơn bằng chính môi của họ và được nhà máy khẳng định là an toàn. Nhưng loại sơn khiến cho kim đồng hồ phát ra ánh sáng xanh "kỳ diệu" là nhờ có chứa radium, một nguyên tố phóng xạ đã được nhà bác học Marie Curie tìm ra không đầy 20 năm trước đó.

Lúc này, các đặc tính của radium vẫn chưa được hiểu biết đầy đủ. Vì thế những nữ công nhân trong nhà máy đồng hồ đã nuốt phải nó trong gần như mỗi lần quết sơn.

Họ trở nên nổi tiếng với biệt danh “Những cô gái radium”.

1. Radium - nguyên tố ‘thần diệu’

Radium được nhà bác học đoạt giải Nobel Marie Curie và chồng là Pierre Curie tìm ra vào năm 1898. Nó nhanh chóng được sử dụng trong một liệu pháp chống ung thư.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Hai vợ chồng nhà bác học Marie Curie và Pierre Curie là những người đã tìm ra phóng xạ radium.

“Do liệu pháp này thành công, radium trở thành một thứ ‘thuốc thần’ quyền năng, được sử dụng giống cách chúng ta dùng vitamin ngày nay – loài người bị mê hoặc bởi sức mạnh của nó”, bà Kate Moore, tác giả cuốn sách “The Radium Girls” trả lời phỏng vấn CNN.

Thời đó, thực sự đã xảy ra một “cơn cuồng” radium. Vật liệu phóng xạ này trở thành thứ “vitamin” bổ sung vào hàng loạt sản phẩm dùng hàng ngày, từ kem đánh răng tới mỹ phẩm, thậm chí cả thực phẩm và nước uống!

Một trong những nhà sản xuất có tên Radithor thậm chí còn hòa một lượng rất nhỏ radium vào nước uống, rồi quảng cáo như một kiểu “nước thần” cải tử hoàn sinh, với cam kết chữa được đủ mọi loại bệnh từ hen suyễn cho tới gút.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Một chai “nước thần radium" thương hiệu Radithor.

“Mọi người biết phóng xạ giải phóng ra năng lượng, nhưng họ không biết việc đưa một số loại năng lượng vào cơ thể họ có thể gây hại”, ông Timothy Jorgensen, một chuyên gia phóng xạ tại Đại học Georgetown, là tác giả cuốn “Ánh sáng kỳ lạ: Câu chuyện phóng xạ” cho biết.

Không phải là thứ thuốc trị bách bệnh như người ta lầm tưởng, radium là nguyên tố chết người. Vận động viên điền kinh người Mỹ Eben Byers từng nổi tiếng vì uống mỗi ngày một chai Radithor trong vài năm, để rồi chết trẻ vào năm 1932. Dòng tít mà tờ Wall Street Journal giật về cái chết của anh cũng thật hãi hùng: “Nước radium hiệu quả tốt cho đến khi hàm anh ấy rụng ra”.

2. Sát thủ giấu mặt

Khi nuốt vào đường tiêu hóa, radium trở nên đặc biệt nguy hiểm.

"Về mặt hóa học, nó hoạt động rất giống với canxi. Do cơ thể sử dụng canxi để tạo xương, radium vào cơ thể qua đường tiêu hóa bị nhầm là canxi, và được ‘đắp’ vào xương.

Vì thế nuốt phải radium sẽ dẫn đến tình trạng hoại tử xương và ung thư xương. Những bệnh này tiến triển thế nào còn tùy vào liều radium, nhưng với những liều cao như các ‘cô gái phóng xạ’ sử dụng, thì chỉ trong vài năm”, ông Jorgensen cho biết.

Loại sơn phản quang hoạt động bằng cách chuyển hóa phóng xạ thành ánh sáng nhờ chất huỳnh quang, là một trong những sản phẩm gốc phóng xạ thành công nhất. Cứ mỗi lần dùng miệng vuốt đầu chổi sơn, các "cô gái phóng xạ" lại bị nhiễm một lượng nhỏ radium.

Khi đồng hồ phát sáng trở nên thời thượng vào đầu thập niên 1920, thế giới bắt đầu ý thức hơn về nguy cơ phóng xạ. Tuy nhiên, nhiễm độc phóng xạ không xảy ra ngay lập tức mà âm thầm trong nhiều năm trước khi công nhân phơi nhiễm xuất hiện triệu chứng bệnh.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Các "cô gái radium" cần mẫn làm việc trong nhà máy mà không hay biết việc phơi nhiễm radium sẽ tàn phá họ ra sao.

Các “cô gái phóng xạ” ban đầu tin rằng họ đang ngày càng khỏe khoắn hơn nhờ làm việc với một loại “thần dược” mới – thứ vật chất đắt nhất thế giới vào thời điểm đó, có giá tương đương 2,2 triệu USD/gram theo sức mua ngày nay.

Các cô gái còn được ví như những “nghệ sĩ”, góp phần làm ra những chiếc đồng hồ thượng hạng, vì thế họ còn rủ thêm chị em gái và bạn bè tham gia nhà máy. Có thời điểm nhà máy đồng hồ của Tập đoàn Uranium Hoa Kỳ (USRC) có tới 300 nữ công nhân làm việc, trong đó nhiều người là thân nhân cùng gia đình.

Thời đó, một hiệu ứng phụ của công việc sơn đồng hồ là bụi phóng xạ bay đầy trong không khí khi sơn được trộn, phủ lên tóc và quần áo của các nữ công nhân khiến họ cũng phát ra thứ ánh sáng xanh kỳ ảo. Các cô gái thậm chí còn thích thú với điều đó, họ còn bảo nhau mặc quần áo đẹp tới nhà máy, để đến khi ra về, họ trông giống như những tiểu thư tỏa sáng lấp lánh.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Một hình ảnh quảng cáo cho thuốc uốn tóc có chứa radium vào năm 1924.

Nhưng những ngày vui không kéo dài. Năm 1922, nữ công nhân 22 tuổi Mollie Maggia buộc phải nghỉ làm vì đổ bệnh. Ban đầu Mollie bị đau răng.

Sau khi nha sĩ nhổ chiếc răng đau đầu tiên, chiếc răng tiếp theo bắt đầu đau và cũng được nhổ. Nhưng từ chỗ trống của những chiếc răng đã mất, những cục u quái gở bắt đầu trồi lên, trông như những bông hoa sậm màu, bên trong mọng màu đỏ và vàng của máu và mủ.

Những khối u phát triển rất nhanh khiến hơi thở của bệnh nhân ngày càng hôi thối khó chịu. Rồi Mollie bắt đầu đau đớn ở hai chân khiến cô dần dần không thể đi lại. Các bác sĩ lại cho rằng cô bị thấp khớp và kê đơn thuốc aspirin.

Cơn ác mộng "Radium ăn xương"

Tháng 5/1922, Mollie Maggia rơi vào tình cảnh tuyệt vọng. Cô mất hầu hết răng trong miệng trong khi chứng nhiễm trùng quái đản thì lan rộng khiến toàn bộ hàm dưới, phần vòm miệng và cả những phần xương ở tai bị áp xe.

Dù vậy, điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến. Khi nha sĩ nhẹ nhàng gõ vào xương hàm từ phía trong miệng cô, trước sự kinh hoàng của ông, xương bệnh nhân vỡ tan dưới các ngón tay bác sĩ. Người nha sĩ chỉ cần dùng ngón tay đưa vào miệng và nhặt những mảnh xương ra. Chỉ vài ngày sau đó, toàn bộ xương hàm dưới của bệnh nhân rụng ra theo cách tương tự.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Triệu chứng "hàm radium", khi khối u phát triển to ở cằm, xương hàm bị vỡ. Bệnh nhân hầu như sắp chết ở giai đoạn này.

Cơ thể Mollie Maggia vỡ vụn theo đúng nghĩa đen. Ngày 12/9/1922, Mollie bị xuất huyết quá nặng nên đã qua đời, khi cô vừa tròn 24 tuổi. Các bác sĩ lúng túng và bất lực trước căn bệnh lạ của Mollie, cuối cùng họ viết trong giấy chứng tử rằng cô chết vì bệnh giang mai.

Sau Mollie Maggia, Grace Fryer và các “cô gái radium” khác… đều bị các triệu chứng lạ tương tự. Một người bị sụn cột sống, giống như cách hàm của Maggia bị radium huỷ hoại. Những người khác bị ung thư da, đục nhân mắt, ung thư họng và nhiều triệu chứng khác của phơi nhiễm radium trong thời gian dài như mất răng, rụng hết tóc.

3. Tội ác bị che giấu

Suốt 2 năm trời sau cái chết của Mollie Maggia và những người khác, công ty sở hữu nhà máy sản xuất đồng hồ phát sáng là Tập đoàn Radium Hoa Kỳ (USRC) hoàn toàn từ chối mọi trách nhiệm liên quan đến cái chết của các công nhân nữ tại nhà máy.

Tuy vậy, tin đồn về thứ thuốc độc gây chết người cũng khiến cho công việc kinh doanh của USRC sa sút. Đến năm 1924, công ty này buộc phải thuê một chuyên gia nghiên cứu về mối liên hệ giữa công việc sơn mặt đồng hồ và những cái chết bất thường của công nhân để làm yên lòng dư luận.

Không giống như những nghiên cứu trước đây do công ty tự tiến hành về lợi ích của radium, nghiên cứu này được tiến hành độc lập. Nhưng khi chuyên gia xác nhận mối liên quan giữa radium và những căn bệnh lạ ở các “cô gái radium”, Chủ tịch USRC đã nổi điên lên.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Một nữ công nhân bị bệnh do phơi nhiễm radium.

Một mặt giấu nhẹm kết quả nghiên cứu, một mặt USRC tiếp tục trả tiền tiến hành những nghiên cứu mới, cố tình đưa ra những kết luận trái ngược, và còn nói dối Bộ Lao động Mỹ khi đó cũng vào cuộc điều tra, về kết quả của cuộc nghiên cứu đầu tiên.

Dù chịu nhiều đau đớn vì bệnh tật, năm 1925, Grace Fryer, một trong các nữ công nhân tại nhà máy ở New Jersey quyết định kiện USRC ra tòa.

Nhưng cô mất tới hai năm để tìm kiếm một luật sư đủ dũng cảm giúp mình. Năm 1927, Grace cùng với 4 đồng nghiệp khác đệ đơn kiện ra toà, và những dòng tít báo về câu chuyện kinh hoàng của các “cô gái phóng xạ” lan khắp thế giới.

4. Cuộc chiến pháp lý

Lúc này thách thức lớn nhất của những nữ công nhân đứng đơn kiện là phải chứng minh được mối liên hệ giữa những căn bệnh quái lạ mà họ mắc phải với phóng xạ radium mà họ nuốt vào người hàng trăm lần mỗi ngày. Họ cùng lúc phải đấu tranh chống lại quan điểm rộng rãi khi đó cho rằng radium là một chất an toàn.

Chỉ tới khi nam công nhân đầu tiên làm việc trong nhà máy radium qua đời, thì các chuyên gia mới thực sự vào cuộc. Năm 1925, một bác sĩ là Harriso Martland đã tiến hành các xét nghiệm và chứng minh rằng chính radium đã đầu độc các cô gái.

Các "cô gái Radium": Kỷ nguyên phóng xạ đen tối và những cái chết biến dạng

Ở thời kỳ còn hiểu sai lệch về phóng xạ radium, một quảng cáo về nước radium "có tác dụng hạ axit uric", "chữa khỏi bệnh gút".

Nhóm điều tra do bác sĩ Martland dẫn đầu đã lục lại hồ sơ cái chết của Mollie Maggia, tiến hành khai quật tử thi và cuối cùng đã tìm ra lời giải thích cho những gì xảy ra bên trong cơ thể những công nhân phơi nhiễm radium.

Trên thực tế, từ đầu năm 1901, đã có bằng chứng cho thấy radium có thể gây hại ghê gớm tới sức khỏe con người dù chỉ tiếp xúc ngoài da. Nhà khoa học Pierre Curie từng nhấn mạnh rằng ông không muốn ở trong phòng kín với một kilo radium nguyên chất vì ông tin rằng nó sẽ đốt cháy toàn bộ da trên cơ thể ông, hủy hoại mắt và có thể giết chết ông.

Còn bác sĩ Martland thì phát hiện ra rằng khi radium được đưa vào trong cơ thể dù chỉ với một lượng rất nhỏ, mức độ hủy hoại còn lớn hơn thế hàng ngàn lần.

CATEGORIES
TAGS
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)